Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam — VEC — được thành lập ngày 06/10/2004 theo Quyết định số 3033/QĐ-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải; chính thức ra mắt và đi vào hoạt động từ ngày 04/12/2004. Sự ra đời của VEC gắn với yêu cầu cấp thiết về phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và từng bước hình thành mạng lưới đường bộ cao tốc quốc gia.

Ngay từ những ngày đầu, VEC được xác định là mô hình doanh nghiệp nhà nước làm nòng cốt trong đầu tư, xây dựng, quản lý, khai thác đường bộ cao tốc; là đầu mối huy động các nguồn vốn trong nước và quốc tế để phát triển hệ thống cao tốc theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và có khả năng tự hoàn vốn.

Trong quá trình phát triển, VEC đã được giao làm chủ đầu tư nhiều dự án cao tốc trọng điểm quốc gia như Cầu Giẽ – Ninh Bình, Nội Bài – Lào Cai, TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, Đà Nẵng – Quảng Ngãi và Bến Lức – Long Thành. Đây đều là những tuyến giao thông huyết mạch, góp phần kết nối các vùng kinh tế trọng điểm, rút ngắn thời gian đi lại, giảm chi phí logistics, mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và du lịch.

Năm 2010, VEC được chuyển đổi từ Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam thành Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam — Công ty mẹ, nhằm nâng cao vị thế, năng lực và trách nhiệm trong huy động nguồn lực, tổ chức đầu tư, quản lý, vận hành các dự án đường bộ cao tốc quy mô lớn.

Sau hơn 20 năm xây dựng và phát triển, VEC đã thu xếp các nguồn vốn trong và ngoài nước để đầu tư 5 dự án đường bộ cao tốc với tổng chiều dài khoảng 540 km, tổng mức đầu tư khoảng 108.000 tỷ đồng. Tính đến nay, VEC đã đưa vào khai thác khoảng 520 km đường cao tốc thuộc 5 tuyến, phục vụ an toàn, thông suốt trên 500 triệu lượt phương tiện, với tổng doanh thu thu phí đạt gần 40.000 tỷ đồng.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, VEC tiếp tục được Chính phủ, Quốc hội quan tâm tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế và nguồn lực tài chính. Ngày 13/6/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1145/QĐ-TTg phê duyệt phương án đầu tư bổ sung vốn điều lệ Công ty mẹ - VEC giai đoạn 2024–2026; theo đó, vốn điều lệ của VEC đến hết năm 2026 được phê duyệt là 39.366 tỷ đồng, tăng 38.251 tỷ đồng so với mức vốn điều lệ đến năm 2023. Đây là nền tảng quan trọng để VEC tăng cường năng lực tài chính, chủ động huy động nguồn lực đầu tư mở rộng các tuyến cao tốc hiện hữu và tham gia phát triển các dự án mới.

Hiện nay, cùng với nhiệm vụ quản lý, vận hành an toàn, thông suốt các tuyến cao tốc đang khai thác, VEC tiếp tục tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm, vừa hoàn thiện các tuyến đang đầu tư, vừa mở rộng các tuyến cao tốc hiện hữu có lưu lượng lớn và nghiên cứu phát triển các trục kết nối mới. Nổi bật là các dự án: hoàn thiện cao tốc Bến Lức – Long Thành; mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây; mở rộng đoạn Yên Bái – Lào Cai thuộc tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai; mở rộng cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình; đồng thời nghiên cứu, đề xuất đầu tư tuyến cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long, trước mắt là phương án tuyến Nội Bài – Bắc Ninh – Chí Linh, nhằm tăng cường kết nối vùng Thủ đô với Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh và khu vực Đông Bắc.

Từ vai trò tiên phong trong những dự án cao tốc đầu tiên của cả nước, VEC đang tiếp tục khẳng định vị trí là doanh nghiệp nhà nước nòng cốt trong lĩnh vực đầu tư phát triển, quản lý, vận hành và khai thác đường bộ cao tốc. Những tuyến cao tốc mang dấu ấn VEC không chỉ góp phần thay đổi diện mạo hạ tầng giao thông Việt Nam, mà còn tạo thêm động lực kết nối vùng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới.